STRESİ YOK ETMEYE DEĞİL, YÖNETMEYE ODAKLANIN

Bilinçli farkındalık (Mindfulness) ve MBSR uygulamalarının, kişinin stresi daha erken fark etmesine, otomatik tepkilerini yönetmesine ve psikolojik dayanıklılığını güçlendirmesine önemli katkı sağladığı vurgulanıyor.

Günümüzün hızlı yaşam temposu, belirsizlikler, artan sorumluluklar ve sürekli değişen koşullar, stresi hayatın kaçınılmaz bir parçası haline getirdiğine dikkat çeken Psikolog Duygu Yılmaz, “Stresin kendisinden çok, kişinin onu nasıl algıladığı ve nasıl karşıladığı ruhsal ve fiziksel sağlığı doğrudan etkiliyor” dedi.

Belirsizlik dönemlerinde zihnin çoğu zaman en olumsuz senaryolara yöneldiğini vurgulayan Yılmaz “Bu düşünceler stres düzeyini artırıyor. Artan stres ise tehdit algısını güçlendirerek kişinin kendisini olumsuz düşünce döngüsü içinde bulmasına neden olabiliyor. Bu süreçte bireylerde işleri erteleme, sosyal yaşamdan uzaklaşma, hareketin azalması ve günlük yaşamdan geri çekilme gibi davranışlar görülebiliyor. Ancak tam da bu davranışlar, iyi oluşu destekleyen kaynaklardan uzaklaşılmasına neden olarak stres döngüsünü daha da güçlendirebiliyor” diye konuştu.

Bilinçli farkındalık uygulamalarının kişiye önemli bir destek sunduğunu belirten Psikolog Duygu Yılmaz, “Mindfulness yaklaşımı, düşünceleri mutlak gerçekler olarak kabul etmek yerine onları fark etmeyi, bedensel duyumları, duyguları ve davranışları yargılamadan gözlemleyebilmeyi öğretiyor. Böylece kişi stresin ilk sinyallerini daha erken fark ederek daha bilinçli seçimler yapabiliyor. Yoğun bir iş gününde yalnızca nefese odaklanmak, ayakların yere temasını hissetmek ya da omuz ve çenedeki gerginliği fark etmek bile stresin bedendeki etkilerini tanımaya yardımcı olabiliyor. Bu kısa farkındalık molaları, otomatik tepkiler ile bilinçli kararlar arasında önemli bir alan oluşturuyor” ifadesini kullandı.

Sekiz Haftalık Bilimsel Program

Jon Kabat-Zinn tarafından geliştirilen Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı'nın (MBSR) ise bu alandaki en yaygın bilimsel uygulamalardan biri olarak öne çıktığı bilgisini veren Yılmaz sözlerini şöyle sürdürdü: “Sekiz haftalık program; mindfulness meditasyonları, beden taraması, nefes farkındalığı, nazik hareket egzersizleri ve günlük yaşam uygulamalarını içeriyor. Program, bireye stressiz bir yaşam vaat etmiyor. Bunun yerine stres ortaya çıktığında bedenindeki değişimleri, düşünce kalıplarını, duygularını ve otomatik tepkilerini fark ederek daha sağlıklı baş etme becerileri geliştirmesini hedefliyor. Bireyin yalnızca "Nasıl sakinleşebilirim?" sorusunu değil; "Bedenim bana ne söylüyor?", "Zihnim hangi düşünce kalıplarına yöneliyor?" ve "Kendime nasıl davranıyorum?" sorularını da sorması farkındalık sürecini güçlendiriyor”

Profesyonel Destek Gerekebilir

Mindfulness uygulamalarının her durumda tek başına yeterli olmayabileceğini hatırlatan Psikolog Duygu Yılmaz şunları söyledi: “Yoğun kaygı, depresyon, panik atak, travma sonrası stres belirtileri veya günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen ruhsal yakınmalar yaşayan kişilerin mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurmasını öneriyoruz.Travma öyküsü bulunan bireylerde ise farkındalık çalışmalarının kişinin ihtiyaçlarına göre planlanması önem taşıyor. Gerçek iyi oluş, stresi tamamen ortadan kaldırmak değil; onunla daha bilinçli, dengeli ve şefkatli bir ilişki kurabilmekten geçiyor. Çünkü yaşamın belirsizlikleri hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmasa da, bireyin bu belirsizlikler karşısındaki yaklaşımı değişebiliyor. Kendine iyi bakmanın ilk adımı ise hayatın bütün hareketini susturmaya çalışmadan, o hareketin içinde kendini kaybetmemeyi öğrenmekten geçiyor”